نویسنده: دکتر مریم فلکی | دندانپزشک اصفهان | تاریخ: شنبه 27 تیر 1405 | تعداد بازدید: 24
درمان ارتودنسی دندان یکی از مؤثرترین روشها برای اصلاح نامرتبی دندانها، بهبود عملکرد فک و افزایش زیبایی لبخند است. بسیاری از بیماران پس از پایان درمان انتظار دارند علاوه بر مرتب شدن دندانها، لبخندی سفید و درخشان نیز داشته باشند. با این حال، برخی افراد هنگام برداشتن براکتها متوجه میشوند که رنگ دندانهایشان نسبت به قبل زردتر به نظر میرسد. این موضوع باعث نگرانی بسیاری از بیماران میشود و حتی گاهی این تصور اشتباه را ایجاد میکند که خود ارتودنسی باعث تغییر رنگ دائمی دندانها شده است. در واقع، در اغلب موارد براکتها عامل مستقیم زرد شدن دندان نیستند، بلکه شرایطی که در طول درمان ایجاد میشود میتواند احتمال تجمع پلاک، جرم و رنگدانهها را افزایش دهد.
در طول درمان با براکت ارتودنسی، تمیز کردن دندانها نسبت به قبل دشوارتر میشود. سیمها و براکتها محل مناسبی برای تجمع باقیمانده مواد غذایی و باکتریها هستند و اگر بیمار روش صحیح بهداشت دهان و دندان را رعایت نکند، پلاک میکروبی به مرور روی دندانها جمع میشود. این پلاکها علاوه بر افزایش خطر پوسیدگی دندان و بیماری لثه، میتوانند باعث تغییر رنگ سطح دندان نیز شوند. به همین دلیل متخصصان ارتودنسی همواره بر استفاده صحیح از مسواک، نخ دندان مخصوص ارتودنسی و مراجعات منظم تأکید میکنند.
از طرف دیگر، پس از برداشتن براکتها معمولاً اختلاف رنگ بین قسمتهایی که زیر براکت قرار داشتهاند و سایر قسمتهای دندان بیشتر به چشم میآید. همچنین جرمهای ایجاد شده در اطراف براکتها، لکههای ناشی از مصرف چای، قهوه یا دخانیات و حتی خشک شدن سطح دندان هنگام برداشتن براکتها ممکن است باعث شود دندانها زردتر از واقعیت دیده شوند. خوشبختانه در بیشتر موارد این تغییر رنگ قابل درمان است و با رعایت توصیههای دندانپزشک میتوان دوباره به لبخندی سفید و سالم دست پیدا کرد.
یکی از رایجترین باورهای نادرست این است که چسب یا براکتهای ارتودنسی باعث تغییر رنگ مینای دندان میشوند. در حقیقت، اگر درمان توسط متخصص انجام شود و بیمار بهداشت مناسبی داشته باشد، ارتودنسی دندان به خودی خود باعث زرد شدن دندانها نمیشود. مینای دندان در زیر براکتها معمولاً رنگ طبیعی خود را حفظ میکند و مشکل اصلی بیشتر به نواحی اطراف براکت مربوط میشود که تمیز کردن آنها دشوارتر است.
اشتباه رایج بسیاری از بیماران این است که تصور میکنند تنها یک یا دو بار مسواک زدن در روز کافی است. در حالی که وجود براکتها نیاز به مراقبت بیشتری دارد و اگر پلاکها بهطور کامل حذف نشوند، رنگدانههای مواد غذایی روی آنها مینشینند و به مرور ظاهر دندان را زرد یا کدر میکنند. بنابراین عامل اصلی تغییر رنگ، ضعف در رعایت بهداشت دهان و دندان است، نه خود درمان ارتودنسی.
پس از نصب براکتها، فضاهای کوچک متعددی در اطراف سیمها و براکتها ایجاد میشود که محل مناسبی برای تجمع باکتریها هستند. اگر این نواحی به خوبی تمیز نشوند، ابتدا پلاک دندانی تشکیل میشود و سپس به مرور زمان به جرم دندان تبدیل خواهد شد. وجود جرم باعث میشود سطح دندان زرد، قهوهای یا حتی خاکستری به نظر برسد.
یکی از اشتباهات رایج، به تعویق انداختن جلسات جرمگیری یا چکاپ در طول درمان ارتودنسی است. بسیاری از بیماران تصور میکنند تا پایان درمان نباید برای جرمگیری مراجعه کنند، در حالی که در صورت تشخیص دندانپزشک، انجام مراقبتهای دورهای میتواند از تغییر رنگ و آسیب به لثه جلوگیری کند.
مصرف مکرر چای، قهوه، نوشابههای رنگی، زعفران، سسهای تیره و استعمال دخانیات میتواند باعث ایجاد لکه روی دندانها شود. در دوران ارتودنسی این رنگدانهها راحتتر در اطراف براکتها تجمع پیدا میکنند و در نتیجه ظاهر دندانها زردتر از گذشته دیده میشود.
راهکار مناسب این است که پس از مصرف این مواد غذایی، دهان با آب شسته شود و در اولین فرصت مسواک زده شود. همچنین کاهش مصرف دخانیات نقش بسیار مهمی در حفظ رنگ طبیعی دندانها و سلامت لثه دارد.
گاهی مشکل فقط زرد شدن نیست، بلکه پس از برداشتن براکتها، لکههای سفید گچی روی دندان مشاهده میشود. این لکهها نشانه شروع از دست رفتن مواد معدنی مینای دندان هستند و معمولاً به دلیل باقی ماندن طولانیمدت پلاک روی سطح دندان ایجاد میشوند.
بیتوجهی به این لکهها میتواند زمینه را برای پوسیدگی دندان فراهم کند. استفاده از خمیردندانهای حاوی فلوراید، ژلهای معدنیکننده و رعایت دقیق بهداشت میتواند روند پیشرفت این ضایعات را کاهش دهد و در بسیاری از موارد ظاهر آنها را بهبود ببخشد.
بسیاری از بیماران پس از پایان درمان با انجام جرمگیری دندان متوجه میشوند که بخش زیادی از زردی از بین رفته است. در صورت باقی ماندن تغییر رنگ، ممکن است دندانپزشک انجام بلیچینگ دندان را پس از بررسی سلامت دندانها پیشنهاد کند. این درمان باید زمانی انجام شود که مینای دندان و لثه کاملاً سالم باشند.
اشتباه رایج این است که بیماران بلافاصله پس از برداشتن براکتها از محصولات سفیدکننده خانگی یا روشهای غیرعلمی استفاده میکنند. این کار ممکن است باعث حساسیت دندان یا آسیب به مینای دندان شود. بهترین تصمیم، انتخاب روش درمانی زیر نظر دندانپزشک است.
پیشگیری همیشه سادهتر و کمهزینهتر از درمان است. استفاده از مسواک مخصوص ارتودنسی، نخ دندان مخصوص، برس بیندندانی و دهانشویه مناسب میتواند تا حد زیادی از تشکیل پلاک جلوگیری کند. همچنین مراجعه منظم برای معاینه به متخصص ارتودنسی باعث میشود مشکلات احتمالی در مراحل اولیه تشخیص داده شوند.
بسیاری از بیماران تصور میکنند اگر دندان درد نداشته باشند، نیازی به مراجعه دورهای نیست. این در حالی است که تغییر رنگ، التهاب لثه و شروع پوسیدگی معمولاً در مراحل اولیه بدون درد هستند و تنها با معاینه قابل تشخیص خواهند بود.
اگر پس از پایان درمان ارتودنسی متوجه زردی شدید، لکههای سفید، بوی بد دهان، خونریزی لثه یا حساسیت دندان شدید، بهتر است مراجعه به دندانپزشک را به تعویق نیندازید. تشخیص زودهنگام علت تغییر رنگ باعث میشود درمان سادهتر، سریعتر و کمهزینهتر انجام شود.
در بسیاری از موارد، تنها با یک معاینه دقیق مشخص میشود که مشکل ناشی از جرم، رنگدانههای سطحی، پوسیدگی اولیه یا عوامل دیگر است. بنابراین خوددرمانی یا استفاده از محصولات تبلیغاتی بدون تشخیص علت اصلی توصیه نمیشود.
در پایان باید بدانید که زرد شدن دندانها پس از ارتودنسی دندان معمولاً به معنای آسیب دیدن مینای دندان نیست و در اغلب موارد قابل پیشگیری یا درمان است. رعایت صحیح بهداشت دهان و دندان، استفاده از وسایل مخصوص تمیز کردن اطراف براکتها و مراجعه منظم به دندانپزشک مهمترین عواملی هستند که از ایجاد تغییر رنگ جلوگیری میکنند. هرچه پلاک و جرم کمتری روی دندانها باقی بماند، احتمال حفظ رنگ طبیعی دندانها نیز بیشتر خواهد بود.
اگر پس از برداشتن براکتها احساس میکنید دندانهایتان زردتر از قبل شدهاند، بهتر است ابتدا علت اصلی توسط دندانپزشک بررسی شود. در بسیاری از بیماران، تنها با جرمگیری حرفهای و پولیش، ظاهر دندانها به شکل قابل توجهی بهبود پیدا میکند و در صورت نیاز، درمانهایی مانند بلیچینگ دندان میتواند لبخندی سفیدتر ایجاد کند. مهمتر از سفید بودن دندانها، سالم بودن آنهاست؛ زیرا دندانهای سالم، بدون پوسیدگی و با لثهای سالم، پایه اصلی یک لبخند زیبا و ماندگار هستند. رعایت توصیههای مراقبتی پس از ارتودنسی نه تنها از تغییر رنگ جلوگیری میکند، بلکه ماندگاری نتایج درمان و سلامت طولانیمدت دهان و دندان را نیز تضمین خواهد کرد.
اصفهان - اصفهان،دروازه شیراز،ابتدای هزار جریب،بن بست پویان ،ساختمان فراز،طبقه ۳ واحد ۲۱
